‏نمایش پست‌ها با برچسب چاند و هونەر. نمایش همه پست‌ها
‏نمایش پست‌ها با برچسب چاند و هونەر. نمایش همه پست‌ها

۱۳۹۷/۰۲/۲۳

دوو چەتر


سەلاحەدین بایەزیدی 

 
شەقام؛ چۆڵ و هۆڵ. لە پەنجەرەڕا تەنیا دوو چەتر دەبینران؛ چەترێکی خۆڵەمێشی گەورە کە ماڕکەی ئیکیا فامیلی بە سەرەوە بوو و چەترێکی گوڵ گوڵینی پەمەیی چکۆڵەتر. چەترە گەورەکە لە سەرتر بوو و جارجارە دڵۆپەکانی دەکەوتنە سەر چەترە بچووکە گوڵ گوڵینەکە. شان بە شانی یەک دەڕۆیشتن بەڵام کە بە شوێنێکی بەرتەسکدا ڕەت دەبوون، چەترە بچووکەکە وەپێش دەکەوت. لە کۆتایی جادەکەدا ڕاوەستان. باران هەروا بە لێزمە دەباری. چەترەکان ماوەیەک پێکەوە وەستان، بێ جموجوڵ. وەک ئۆتۆمبێلە ڕاگیراوەکانی قەراغ شۆستە. پاشان بێ ئەوەی لێک نزیک ببنەوە، لێک دابڕان؛ چەترە پەمەییەکە بە نێو کۆچەباغێکدا بەلەز لەبەر چاوان ون بوو، چەترە خۆڵەمێشییەکە بەو ڕێگەیەدا گەڕایەوە کە پێیدا هاتبوو. کەمێک ڕۆیشت و ڕاوەستا. ئینجا دردۆنگانە ملی ڕێگەی گرتەوە.
باران بێ بەزەییانەتر لە پێشوو دەباری.

۱۳۹۶/۱۱/۲۴

بۆ عەفرین


سەلاحەدین بایەزیدی
 
زڤستان بوو
دارزەیتوونەکانی بن خەت
سەرمایان بوو و
هەڵدەلەرزین

عەسکەر هاتن
بە مشاری ستێرک و
داسی مانگەوە
لق و پۆپی دارەکانیان بڕی
دایاننە بەر تۆپ و گولـلە

درەختەکان ڕووت بوونەوە
هەوا تووش تر و
شەڕ سەخت تر

دارزەیتوونەکان بریندار
شکاو
سووتاو
هەر چوار دەوریان گیراو
بەڵام بە پێوە
باڵای کورتیان بەرز و
نەدەقەرسین.

۱۳۹۶/۰۹/۱۴

تـــاراوگە

 
Photo : Cinou Delcuvellerie

سەلاحەدین بایەزیدی

کە پێم نایە
یەکەم پایتەختی جیهان
تێر تێر
گریام بۆ گوندەکەی خۆمان.


***

شەوانە زوو،
پەنجەرەکان بە ڕووی ئاسۆدا دادەخا
رێگە نادا
گڕی پەنگ خواردووی دەروونم
لە تاریکی دەرەوەدا
داگیرسێنم

بەرەو قەرەوێڵەیەکم دەبا
وەکوو پەنگر.

سپێدە زوو،
پەنجەرەکە بەرەو خۆری نەزۆکی ئێرەدا دەکاتەوە
رێگە نادا
وەک هەمزاتۆف
شۆڕ بمەوە بۆ نێو خەونی دوێنێ شەوم
زوو یادەکانم دەردەکا

بەرەو نەینۆکێکم دەبا
پێش تر سیمای ڕووشاندووم و
نهێنی ترین نیگاکانی لێ دزیوم.

چەند تەنگە ئەم ژوورە بۆ غەریبیم
چەند زیندانە بۆ هەناسەم
چەند تاریکە بۆ دوارۆژ و
چەندە بزرە بۆ ئێستاکەم.


***
من درەختێک دەناسم
ڕەگی لە نێو خاکدا نییە

من دارگێوژێک دەناسم
بە تەنیا بە نێو لێڕەواری کاژەکاندا پیاسە دەکا

من درەختێک دەناسم
بە ئۆکسیژێن ناژی

درەختێک،
شنەی یادی ڕابردوو دەیژێنێ
خەونی دەستکردنە نێو هێلانەکانی منداڵی
لە سەر پێی ڕادەگرێ. 


***


تاراوگە:
دەشت،
شار،
ئاپارتمان،
شاڕێ،
دەریا،
زەنگی کڵێسە،
ئاسۆ.

زێد:

چیا
گوند،
کەوێڵ،
شڤەڕێ،
کانی،
مەلابانگدان،
کازیوە.
 

***
 

ڕۆیشتن:
هەڵاتن.

مانەوە:
گریان.

ئاوڕدانەوە و هانکەهانک
ڕۆندک و چاوەڕوانی.

ڕۆیشتن:
شەپۆل
جەستەی مردوو.

مانەوە:
شەونخوونی
فرمێسکی وشکەوەبوو.

۱۳۹۵/۱۱/۱۱

کڕنۆشی ڕنوو





سەلاحەدین بایەزیدی 


شاخی پشت کووڕ شەرم دایگرت
ویستی کڕنۆشت بۆ بەرێ
پێی وابوو وەک لەشی وشکت 

گەر دابێتەوە ناشکێ.

۱۳۹۵/۱۱/۰۳

بە کاتی نیشتیمان

 
وێنە: سەلاح عیلمی زادە

سەلاحەدین بایەزیدی 

بە کاتی ئەستێرەکانی ئێرە دەخەوم
بە کاتی خۆرەتاوی ئێرە هەڵدەستم
نیگام،
بە کاتی بەژن و باڵای ئێرە دەترووکێ
میلی سەعاتەکەی دەستم،
بە گوێرەی زەمەنی ئێرە خول دەخوا
بەڵام دڵم

دڵم بەڵام
هەر بە کاتی کوردستان لێ دەدا.‌‌

۱۳۹۵/۱۱/۰۱

...


سەلاحەدین بایەزیدی

لە بەردەم ئاوێنەی شیعرم
شانە دەکەی

زوڵفی پەشێو.
لە پێش چاوم
رستەکان ڕیزی وشە نین
تاڵەمووی
نیان و خاون.

۱۳۹۵/۰۱/۱۹

سەرین


سەلاحەدین بایەزیدی 

    سەرێکە و
سەرینی سەت سەودا
       خەوێکە و
       هوروژمی
هەزار خەونی خۆرنەدیو.
         

                ***

لەسەر سەرینێکە سەرمان
کە ناتوانێ لە کۆڵ بکا
باری غەم و تاسەکانمان.
      هانێ باسکم
با گوڵە ناسکەکانی ئەم سەرینە
هەڵنەوەرن.

۱۳۹۵/۰۱/۰۸

شڤەڕێ

سەلاحەدین بایەزیدی 
کۆچ؛ هەورێکی زگ پڕ
ڕێگە؛ هەورازی ئاسمان، فراز و نشێوی شاخ، پێچ و خەمی ڕووبار
موسافیر؛ دڵۆپێکی چاونەترس، بوێر لە بەرزایی، لە شەیدایی.
دەبێ هەر بەم ساتە ناوەختە لە بەژنی باریکەڕێیەک بهاڵێم
لە ساتە چاوەڕوان نەکراوەکاندا شەیپووری سەفەر لێ دەدرێن
دەبێ جانتای سەفەر بپێچمەوە و دڵم ببەم،
ساک پڕ بکەم لە بۆنی شکۆفەکانی بادام و توێشووی گەڕانەوە،
ئاوێنەیەک،
شانەیەک بۆ داهێنانی زوڵفی مانگ و تیشکۆڵەکانی خۆرەتاو،
لەگەڵ نوردوو نوردوو کوللێرەی هەمیشە گەرمی بەندەواری.
هەر بەم ناکاتە دەڕۆم و خاک بەجێ دێڵم،
کۆچی بێ ماڵئاوایی، بێ ترس لە چاوی پۆلیسەکانی خەیاڵی قاچاغ،
بێ ترس لە ئەندێشەی سەردەمی ساڵانی ساوایی.
لە ڕەخ وێستگەی هەر ئەستێرێک وچانێکی کورت دەدەم
لە ئاوی هەر کانیلەیەکی سەر ڕێم دەخۆمەوە،
هەتا زۆرتر دەڕۆم،
هەتا پتر ئاوێتەی تۆز و غوباری جۆگەلە ڕێیەکان دەبم
لە ساتە درەوشاوەکانی مناڵیم نزیکتر دەبمەوە،
لە یەکێک لە وێستگەکاندا دەیبینم
بە باوەشێکی کراوە و بە تریقە تریق دوای پەپوولەکانی باغچەی قاوەخانە کەوتووە و
بە لاقە گچکەکانی گوڵە تازە ڕوواوەکان پێشێل دەکا.
هەموو سەفەرەکانی ئەودەم ئاوێتەی باوەشی دایک بوون و حەسرەتی دووپاتەی سڵاو،
هەمیشە وام هەست دەکرد خاک بە ژێر پاسەکەدا دەڕوا و فرمێسکم دەڕشاندەوە،
هەمیشە غەمی ئەو پەلەوەرە ناسکانەم دەخوارد کە لە گۆشەی پەنجەرەکانەوە گیانیان دەسپارد و
دایکم بۆ ژیرکردنەوەم باغەڵەکانی پڕ دەکردم لە نوقڵی خۆشەویستی،
لە باوەشی ئەم سەفەرە درێژانەدا خەو دەیبردمەوە و
بە گشت جادەکانی ئەم وڵاتەدا دەیگەڕاندم،
هەموو تابلۆکانی سەر ڕێگەی پێ دەخوێندمەوە
تکایە هێدی بڕۆن… جادە خلیسکە… پێخ و خەمە… هەورازە…
هەموو ئەو تابلۆیانەم وەک یارییەک دەبینی کە دەیانەوێ ڕێگە نیشانی مناڵێک بدەن خۆی بشارێتەوە
یان قاچاقچییەک تا لە دەستی پۆلیسەکان ڕابکا.
لە ئاسمانی ساوی خەیاڵدا هەمیشە خەونم بە کۆمەڵێک پەرەسێلکەوە دەبینی کە بۆ گەیشتن بە دیاری بەهار، بە سینگە گچکەکانیان ڕچەی ئاسمانیان دەشکاند،
بەوانەی بە خەونە کەسکەکانیانەوە سەریان دەنایەوە،
بێ ئەوەی بزانم بۆ خۆشم ڕۆژێ دەبم بە یەکێک لەو پەرەسێلکانە و
دەربەدەری کوچە و کۆڵانەکانی ئاسمان دەبم و
لێم ڕوون نابێ جارێکی تر ڕێم دەکەوێتەوە هێلینی باوەشی دایک و
سایەی گوێسوانەکانی وڵاتەکەم،
یان لە قوژبنی کادێنێکی هەندەران جوانەمەرگ دەبم و
تەرزەیەک باڵە ناسکەکانم دەشکێنێ و لەبەر پەنجەرەی ماڵێکی غەریب سەر دەنێمەوە..
توولەڕێیەکان درێژترین پەیژەن بەرەو یەکەمین کۆڵانی هەور و
یەکەمین کڵاوڕۆژنەی خۆر،
ئەوان وەکوو مار بە باڵای شاخەوە لوولیان خواردووە و تاکوو سەر چوون
دەڵێی بە تەمای هەڵلووشینی جووچکە هەڵۆیەکن،
هەنووکە بوونەتە ڕووبار و بێشکە بۆ تنووکەی خەونەکانم،
بوونەتە زوڵفی پەخش و پەرێشانی شاخ و پرچی هەنگاوەکانم دەهۆننەوە.
ئاوێزانیان دەبم و پێیاندا هەڵدەڕووسکێم،
لێرەش باڵای توولەڕێیەکان لە پێش چاوم پەلوپۆی تابلۆ دەردەخەن
تکایە سەر کەون… لە هەورازی مەترسێن… تکایە پێ لە نیرگیز مەنێن… وشیار بن ئێرە گوزەری پەپوولەکانی بەهارە…
شەکەت بوون سووکم دەکا، سووکتر لە خەیاڵ،
وا هەست دەکەم زەوی هێزی کشانی نامێنێ و
وەکوو ئاسک بەسەر بەردەکاندا باز دەدەم و دەڕۆم،
ڕێگە باریکەکان کۆتاییان نایە،
ئەوانەی وا خۆیان بە عەرزەوە نووساندووە یان ئەوەتا لە نێو گژوگیادا خۆیان حەشار داوە و بێ دەنگ و مات ڕاکشاون، تاکوو پۆلە گەریلایەک دەرباز بێ، تاکوو ئەسپێکی قاچاغ لە دڵی ئەم شەوە ئەنگوستەچاوەدا نەسلەمێتەوە،
تاروپۆی لەشی مێژوون و لە بێ نەهایەتدا ون دەبن.

۱۳۹۴/۰۷/۱۹

ڕۆژێک لە ڕۆژانی ئیزرائیل لە کوردستان


سەلاحەدین بایەزیدی
یەکێ دەبێ، یەکێ نابێ. بەرەبەیانێکی خەزانی ساڵی ٢٠٤٥، ئیزرائیل لەسەر قەرەوێڵە هەورینەکەی خەبەری دەبێتەوە. باڵەکانی لێک دەکێشێتەوە و باویشکێک دەدا. هەڵدەستێ و پێش ئەوەی ئاوێک بە دەموچاویدا بکا، دوو هێلکە وەسەر ئاگر دەنێ. مەڵەغانەکەی دەست دەداتێ کە بە سووچێکی دیوارەوە هەڵپەسێردراوە و دمەکەی تیژ دەکا. وەک هەموو بەیانییەکی دیکە دەموچاوی تێک دەنێ کە بۆچی سەرباری پێشکەوتنی تەکنۆلۆژیا ئەم مەڵەغانەی لە کۆڵ نەبۆتەوە. پاشان بەدەم یاریکردن بە ئایفۆن سیانزەکەی چاوێک بەو لیستەدا دەخشێنێ کە دەبێ ئەو ڕۆژە ڕۆحیان بکێشێ. ناوی سەرۆکی هەرێمی کوردستان لە هەمووان پتر سەرنجی ڕادەکێشێ. مۆبایلەکەی دادەنێ و لە گژ فکرەوە دەچێ. بە خۆی دەڵێ دەبێ بە ڕێزەوە بچێتە لای چونکە مێژوویەکی پڕ لە خەبات و سەروەریی هەیە. لە ڕاستیدا پێی کارێکی سانا نییە، نەخاسمە کە دەزانێ جێگرەوەی نییە، بەڵام دواجار ڕۆژێک دەبێ ئەم وشترە لەبەر دەرکی ئەویش بخەوێنێ. بڕیار دەدا دوای هەموو ئەوانی تر بچێ و کاتێکی پتر بۆ ڕۆح کێشانی سەرۆک تەرخان بکا. بۆ ئەوەی زووتر بیدۆزێتەوە لە گوگڵدا ناونیشانی ماڵەکەی دەنووسێ، بەڵام گوگڵ ماڵەکەی نیشان نادا. پاشان خواردنەکەی بە پەلە دەخوا، مەڵەغانەکەی دەست دەداتێ و بەرەو گوێ زەوی شۆڕ دەبێتەوە.
ئیزرائیل، ڕۆحی سەرجەم ناوەکانی ناو لیستەکە لە یەک دوو سەعاتدا دەکێشێ و پاش کەمێک گەڕان لە کۆشکەکەی سەرۆکی هەرێم سەر دەردێنێ. لەو کاتەدا سەرۆکی کوردستان لە کۆبوونەوەدا دەبێ و ناچار، نزیکەی سەعاتێک لەبەر دەرگا لە تەنیشت حیمایەیەک چاوەڕێ دەمێنێتەوە. کە کۆبوونەوەکە تەواو دەبێ و سەرۆک بە هۆی ماندووبوون و پیرییەوە تەنیا دەمێنێتەوە، لێی وە ژوور دەکەوێ و سڵاوی لێ دەکا. جەنابی سەرۆک ترسی ڕێ دەنیشێ، ئەگەرچی دەمێکە چاوەڕوانە ئیزرائیل کتوپڕ خۆ بە ماڵەکەیدا بکا. هەڵبەت پاش ئەوەی هەڵسوکەوتی ئیزرائیل دەبینێ کەمێک ئەهوەن دەبێتەوە. دوای کەمێک چاک و خۆشی ئیزرائیل دەڵێ:
"تکایە، ئیجازە بفەرموون ڕۆحی جەنابتان بکێشم."
سەرۆکی هەرێم نایەوێ بمرێ، ئەخر کێ پێی خۆشە بمرێ، بە تایبەت لەو دوا ساتانەدا ژیان ئەوەندەی تر بە لایەوە شیرین دەبێ. کەمێک گفتوگۆ دەکەن و دواجار سەرۆکی هەرێم پێشنیار بە ئیزرائیل دەکا دوو ساڵی تریش ماوەی زیندووبوونەکەی بۆ درێژ بکەنەوە. سەرۆک ئەوەش دەڵێ کە لەبەر خۆی وا ناڵێت و دۆخەکە هەستیارە. باس لە گەڕانەوەی کەرکووک و ناوچە دابڕاوەکان بۆ سەر کوردستان و هەروەها پڕۆژەی سەربەخۆیی کوردستان دەکا. باسی ئەوەش دەکا کە لە چارەسەرنەبوونی پرسی کورددا فاکتەرە ئاسمانییەکانیش دەوریان هەبووە و فریشتەکانی قاپی خودا و خودی خوداش تا ڕادەیەک بەرپرسیارن. ئیزرائیلیش بە هۆی ئەوەی پێشتر ڕۆحی گەلێک سەرکردە و فەرماندەی کوردی لەسەر چیاکان، نەخۆشخانەکان، بەرەکانی جەنگ و گرتووخانەکاندا کێشابوو، هەست بە قورسایی ئەم قسانە دەکا و خەمبارە لەوەی کورد بێ کەس و بێ سەرکردە بمێنێتەوە. 
"ڕاست دەفەرموون. لە ڕوانگەی منەوە هیچ کێشەیەک نییە، بەڵام دەبێ بچمە سەرەوە و لەگەڵ فریشتەکانی تر کۆ ببمەوە و بڕیاری دوایی لە پەرلەمان بدەین. ئێوارە ڕوون دەبێتەوە و ئەگەر نەهاتمەوە ئەوا بزانە تا دوو ساڵی تر دەژی"، ئیزرائیل وا دەڵێ و پاش ماڵئاوایی لە شەققەی باڵ دەدا و بەرەو کەشکەڵانی ئاسمان دەفڕێ. 
دەستوبرد کۆبوونەوە دەبەسترێ، زۆربەی هەرە زۆری فریشتەکان ناڕازیی دەردەبڕن و پێیان وایە نابێ سەرپێچی لە بڕیارەکان بکرێ. دروستە کەسایەتییەکی گرنگە بەڵام دواجار لە مەرگدا هەموویان یەکسانن. زۆری نامێنێ گفتوگۆکان بێ ئاکام تەواو ببن کە لە دەقەکانی دواییدا ئەنجومەنی شورا بڕیار دەدا ماوەی زیندوومانەوەی سەرۆکی هەرێمی کوردستان بۆ دوو ساڵی تر درێژ بکەنەوە. ئەنجومەنی شورا بڕیاریش دەدا کە دەبێ ئەو ڕۆژە کوردێکی تر لە باتی سەرۆکی هەرێم ڕۆحی بکێشرێ. 
ئیزرائیل دیسان بە خۆی و بە مەڵەغانەکەیەوە بەرەو زەوی، پارزەمینی ئاسیا، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و هەرێمی کوردستان شۆڕ دەبێتەوە. لەبەر ئەوەی پێیان گوتوە گرنگ نییە ئەو کەسە کێ دەبێ و هەر کورد بێ تەواوە، بڕیار دەدا لەسەر سنوور تووشی کێ هات، ڕۆحی بكێشێ و زوو بگەڕێتەوە. چونکە ئەو ڕۆژە زۆر ماندوویە و نایەوێ لەوە زیاتر کاتی خۆی بە فیڕۆ بدا. 
کە ئاودیوی سنووری کوردستان دەبێ لە دوورەوە کەسێک دەبینێ. فیکەی سمێڵانی دێ و لێی نزیک دەبێتەوە. بەڵام کە پتر لێی دەچێتە پێشێ بۆی دەرکەوێ شەڕڤانێکی چەکدارە و لە دڵی خۆیدا دەڵێ باشتر وایە سەرئێشە بۆ خۆم دروست نەکەم. کەمێک دوورتر دەفڕێ، هەمدیس کەسێکی دیکە لە نزیک سنوور بەدی دەکا، بەڵام ئەمەیان چەکی پێ نییە و تەنیا جانتایەکی بە کۆڵەوەیە، کوڕێکی گەنجە و بە پێ دزە و هەڵتەک هەڵتەک دەڕواتە پێش. ئیزرائیل دوای سڵاو و خۆناساندن، پێی دەڵێ:
"بەداخەوە ئەجەلت هاتووە و دەبێ ڕۆحت بکێشم."
کوڕە گەنجەکە هەترەشی دەچێ. لە ترسان زمانی دەگیرێ و بە لالەپەتی و گریانەوە لەبەری دەپاڕاێتەوە کە ڕەحمی پێ بکا. بە ئیزرائیل دەڵێ:
"تـ… تـ… تکات لێ دەکەم ڕۆ… رۆ.. رۆحم مەکێشە. یەک د… د… دونیا خەون و ئارەزووم هەیە. دە… دە… دەمەوێ بچم بۆ ئەوروپا. دەمەوێ ژیانێکی نوێ بونیاد بنێم. دە… دە… دە… مەوێ ژن بێنم… دە..." 
ئیزرائیل بۆ ئەوەی دڵی بە گەنجەکە نەسووتێ، بڕیار دەدا چیتر گوێی پێ نەدا و ڕۆحی گەنجەکە بە لووتیدا دەکێشێ.

۱۳۸۶/۱۱/۱۳

دوورگە


سەلاحەدین بایەزیدی 


سینگت،

ده‌ریای قووڵ و بێ بن
تامه‌زرۆی هه‌ڵلوشینی خۆشی و چێژه‌كان،
بێ بڕانه‌وه‌ی ئاسۆی بزه و
قه‌راخی قه‌نه‌قدیلكه..
دوو به‌له‌می ده‌ستم
به‌ره‌و دوو دوورگه‌ی خڕو خۆڵ،
وێڵ،
سه‌رگه‌ردان،
هه‌ڵوه‌دا.

۱۳۸۶/۱۰/۱۲

به‌فر



سەلاحەدین بایەزیدی
به‌ درێژایی مانگی ئه‌وه‌ڵی زستانی ئه‌مساڵ سۆراغی نه‌بوو.

دایكی ده‌یگووت: خه‌ونم پێوه‌ دیوه‌ و ده‌زانم زیندووه‌.

ئاواڵه‌كانی ده‌یانگووت: هیچ شتێكی له‌ دوای خۆی به‌جێ نه‌هێشت.

دایكی ده‌ڵێ: كه‌ منداڵ بوو هه‌تا ئێستاش به‌رده‌وام پرسیاری به‌فری لێده‌كردم. نه‌مده‌زانی چۆنی بۆ باس بكه‌م.

ئاواڵه‌كانی ده‌ڵێن: زۆر خولیای پێكهێنانی خه‌ونه‌كانی بوو، رۆیشت به‌فر ببینێ.